-

Na het coronavirus zal artificiële intelligentie de culturele sector verder ontwrichten

Zodra het coronavirus het toelaat, zal de culturele sector zich weer langzaam op een herstel kunnen richten. Er staat echter al een volgende indringer in de rij die de sector verder zal ontwrichten: Artificiële Intelligentie (AI).

AI-computersystemen zijn steeds beter in staat om muziek te maken. Met melodie, teksten en zangstemmen. Vrijwel zonder dat er een mens aan te pas komt. Onlangs lanceerde organisatie OpenAI het systeem Jukebox. Op hun site luister je een groot aantal, door de nieuwste AI gemaakte popnummers terug. De resultaten zijn nog niet perfect, maar wel indrukwekkend. 

Visuele kunst

Een identieke trend zie je binnen de visuele kunst. AI slaagt er steeds beter in om zelfstandig nieuwe, mooie afbeeldingen te maken. Die kunnen variëren van nieuwe versies van schilderijen van Vermeer en Rembrandt, tot foto’s van niet-bestaande gezichten. Grote veilinghuizen als Christie’s en Sotheby’s verhandelden inmiddels met AI gemaakte kunst.*** De techniek ontwikkelt zich razendsnel door.

Het principe achter de muzikale- en visuele creaties van AI is hetzelfde. Het computersysteem analyseert duizenden bestaande nummers of foto’s van kunstwerken. Vervolgens kan het zelf nieuwe versies te maken. De resultaten zijn geen kopieën of gemiddelden, maar daadwerkelijk nieuwe creaties. 

Ontwrichtend effect

AI brengt vele voordelen: met meer gemak en snelheid kunnen muziek of visuals gemaakt worden. Veel mensen zullen in staat zijn om mooie nummers te produceren of indrukwekkende afbeeldingen. Nadelen zijn er ook. AI zal ontwrichtend zijn voor de culturele sector. Vakmanschap wordt minder belangrijk. De muzieksector zal te maken krijgen met een sterk teruglopende vraag naar mensen die ‘ouderwets’ een instrument bespelen, componeren of een song kunnen zingen. Het vak van visueel vormgever, illustrator en kunstenaar zal wezenlijk veranderen.

Leerproces

Daarbij is ook een ‘onrecht’ in het spel. Het leerproces van AI verloopt in veel gevallen op basis van auteursrechtelijk beschermd werk. Slechts door een eindeloze reeks muzieknummers of afbeeldingen te analyseren, is AI in staat zelf te creëren. Zo werd het programma Jukebox getraind op 1,2 miljoen popnummers en songteksten die verzameld werden op het web. De originele auteurs zien hier geen cent voor terug.

Het Verenigd Koninkrijk en China passen inmiddels een ‘computer generated work-regime’ toe, oftewel een algoritmisch auteursrecht, waarbij de programmeur van de AI het auteursrecht verkrijgt op de nieuwe creatie en de output van het AI-computersysteem.

Juridisch oogpunt

Vanuit juridisch oogpunt gaat op dat bij de input van de AI-computersystemen met data van beschermde werken geen ‘verveelvoudiging’ plaatsvindt in de zin van de Auteurswet. Om die reden is formeel ook geen toestemming vereist van de auteurs. Auteursrecht geldt verder niet op een zogeheten ‘stijl’, zodat variaties binnen het bestaande zijn toegestaan. In de praktijk staat het op dit moment daarmee niemand juridisch in de weg om de werkwijze van een hedendaags schilder of muzikant over te nemen met AI om er vervolgens een nieuwe creatie mee te maken. 

Auteursrecht

Dit zouden we niet langer moeten toestaan. De vraag is in hoeverre we de ‘makers’ van het AI-computersysteem op Europees en Nederlands niveau al dan niet auteursrechten zouden moeten geven op de output van de computer. Cruciaal hierin zou moeten zijn of het AI-systeem leert op basis van auteursrechtelijk beschermd materiaal of niet. Is dat het geval, dan zouden de originele makers daar ofwel voorafgaande toestemming voor moeten geven ofwel op een of andere manier voor betaald moeten worden. Bouwers van AI-systemen zouden daarbij verplicht moeten worden altijd transparant en herleidbaar te werken.

Dit is het moment

De creaties van de AI-computersystemen beginnen die van de mens te benaderen. Het moment om na te denken en wetswijzingen door te voeren is dan ook nu. Anders zal AI de culturele sector verder ontwrichten.

Over de auteurs: Jeroen van der Most is AI-kunstenaar en spreker bij Jeroenvandermost.com en Manita Hamberg is advocaat intellectueel eigendomsrecht bij AMS Advocaten.

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws binnen je vakgebied? Volg Emerce dan ook op social: LinkedIn, Twitter en Facebook.

Deel dit bericht

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond