Nederland telt 28 procent meer onderzoekers dan in 2015, maar het aantal bedrijven dat daaruit ontstaat blijft achter

Nederlandse kennisinstellingen doen onderzoek op wereldniveau, maar daaruit ontstaan nog te weinig nieuwe bedrijven. Het aantal onderzoekers groeide tussen 2015 en 2023 met 28 procent, terwijl het aantal spin-offs gelijk bleef: zo’n 65 per jaar. Dat is de kernbevinding van het Dutch Spin-off Report 2026, dat Techleap vandaag publiceert,

Op Prinsjesdag maakte het kabinet bekend dat het jaarlijks 30 miljoen euro uittrekt om spin-off-creatie bij universiteiten te versterken, zodat kennis vaker wordt omgezet in toepassingen voor de markt. Het Dutch Spin-off Report 2026 levert daarvoor de data en inzichten.

Het rapport volgt ruim 1.000 spin-offs die sinds 2010 zijn opgericht en is gebaseerd op de Academic Venture Monitor (AVM), de nationale dataset van Techleap over spin-offs uit Nederlandse universiteiten, universitair medische centra en toegepaste onderzoeksinstituten. De data is aangeleverd door de organisaties bij kennisinstellingen die kennis naar de markt brengen en is verrijkt met gegevens van de KvK en Dealroom.

Academische spin-offs vormen een belangrijk deel van het Nederlandse startup-ecosysteem. Eén op de veertien startups is een spin-off. Bij deep tech-startups is dat zelfs één op de vier, en bij biotech-startups bijna de helft.

Samen bieden deze bedrijven werk aan zo’n 11.000 mensen, en veel van deze bedrijven werken aan grote maatschappelijke vraagstukken zoals gezondheid en duurzaamheid.

Investeerders weten deze bedrijven te vinden. In 2025 haalden spin-offs samen €549 miljoen op, ruim een vijfde van al het durfkapitaal dat naar Nederlandse startups ging, terwijl deze groep slechts 7 procent van het totale aantal startups omvat. Sinds 2010 is dat opgeteld €3,2 miljard aan durfkapitaal. Subsidies, leningen en beursgangen zijn in deze bedragen niet meegenomen.

Die aantrekkingskracht zit vooral in deep tech. Van alle spin-offs heeft 18 procent minstens €1 miljoen opgehaald, tegenover 9 procent van de overige startups. Bij deep tech-spin-offs is dat zelfs 45 procent.

Internationaal steekt Nederland minder gunstig af. Van de negen landen die het rapport vergelijkt, heeft Nederland het kleinste aandeel spin-offs dat binnen vijf jaar na oprichting €1 miljoen aan investeringen ophaalt. Dat geldt voor biotech, deep tech en overige sectoren.

De groei van de wetenschap vertaalt zich nog te weinig in het opzetten van bedrijven. Op elke 860 fte aan wetenschappelijk personeel ontstaat per jaar één spin-off.

Tussen disciplines lopen de trends sterk uiteen: het aantal spin-offs uit de natuurwetenschappen verdrievoudigde sinds 2015, terwijl dat uit de gezondheidswetenschappen met 58 procent daalde.

Dat de huidige stagnatie niet onvermijdelijk is, laat ETH Zürich zien. Daar groeide het aantal onderzoekers in dezelfde periode met 13 procent en het aantal spin-offs met 68 procent.

Als Nederland zijn spin-off-creatie alleen al zou laten meegroeien met het aantal onderzoekers, zou het uitkomen op zo’n 88 spin-offs per jaar.

Ook in snelheid blijft Nederland achter. Een Nederlandse spin-off doet er gemiddeld ongeveer dertig maanden over om €1 miljoen aan investeringen op te halen. Dat is sinds 2014 niet meer verbeterd en loopt tot dertien maanden achter op koploper België.