Afkickkliniekwijzer.nl brengt middelengebruik en overlast per gemeente in kaart

Drank- en drugsoverlast is nergens in Nederland zo zichtbaar als in Zandvoort. De Noord-Hollandse badplaats scoort landelijk het hoogst op middelengebruik en -overlast per inwoner, direct gevolgd door Rotterdam, Dordrecht en Utrecht. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Afkickkliniekwijzer.nl, waarin alle 342 Nederlandse gemeenten voor het eerst zijn vergeleken op basis van actuele politie- en CBS-data over alcohol- en drugsoverlast, openbare dronkenschap, rijden onder invloed en Opiumwet-misdrijven.

De hoge positie van Zandvoort hangt vooral samen met het grote aantal meldingen van openbare dronkenschap en alcohol- en drugsoverlast in verhouding tot het aantal inwoners. Het onderzoek laat zien dat toeristische gebieden en stedelijke gemeenten relatief vaak te maken hebben met geregistreerde overlast door middelengebruik.
Het onderzoek is ontwikkeld om de impact van middelengebruik op lokaal niveau inzichtelijk te maken. De index combineert recente, representatieve gegevens van onder meer het CBS en de politie over alcohol- en drugsoverlast, openbare dronkenschap, rijden onder invloed en Opiumwet-misdrijven. Met de resultaten wil het platform gemeenten, beleidsmakers en inwoners helpen om gerichter preventie en hulpverlening in te zetten.

In totaal werden in 2025 in Nederland 58.438 meldingen van alcohol- en drugsoverlast geregistreerd. Daarnaast waren er 16.115 Opiumwet-misdrijven en 46.820 misdrijven rond rijden onder invloed. Uit cijfers over 2024 blijkt bovendien dat 5,7 procent van de Nederlandse volwassenen overmatig drinkt.

De hoogste scores in het onderzoek zijn vooral te vinden in stedelijke gebieden en populaire toeristische bestemmingen. Zandvoort staat op de eerste plaats door de hoge mate van openbare dronkenschap en alcohol- en drugsoverlast per inwoner. Rotterdam volgt op de tweede plaats, terwijl Dordrecht en Utrecht de top vier compleet maken. Ook andere grote steden scoren relatief hoog. Den Haag staat op plek negen en Eindhoven op plek twaalf. Opvallend is dat Amsterdam, ondanks de reputatie als uitgaansstad, terug te vinden is op plek 34. Almere scoort juist relatief laag en staat op plek 256.
Studentensteden hebben meeste meldingen van overlast
Leiden voert de ranglijst aan als het gaat om meldingen van alcohol- en drugsoverlast. De studentenstad registreert ruim 10 meldingen per 1.000 inwoners. Ook Arnhem en Roosendaal scoren hoog met respectievelijk 9,6 en 8,2 meldingen per 1.000 inwoners. Andere studentensteden zoals Delft en Nijmegen behoren eveneens tot de gemeenten met relatief veel overlastmeldingen.

Zuid-Limburg vormt een opvallende drugscorridor
Naast de Randstad valt ook Zuid-Limburg op in het onderzoek. Heerlen, Roermond, Venlo en Brunssum behoren allemaal tot de vijftien gemeenten met de hoogste scores. Deze gemeenten liggen dicht bij de Belgische en Duitse grens en vormen samen een opvallend cluster van middelengebruik en -overlast. Heerlen registreert bovendien in absolute aantallen de meeste Opiumwet-misdrijven van Nederland, met ruim 330 geregistreerde zaken.

Meeste drinkers wonen in Twente, maar zorgen niet voor de meeste overlast
Het onderzoek laat ook zien dat veel alcoholgebruik niet automatisch leidt tot meer geregistreerde overlast. De gemeenten Tubbergen en Dinkelland hebben het hoogste aandeel overmatige drinkers van Nederland, met respectievelijk 12,4 en 10,9 procent van de volwassenen. Toch scoren deze gemeenten laag op politiegegevens rondom overlast en rijden onder invloed.

Gelderse gemeenten minst belast door middelengebruik en overlast
Aan de andere kant van de ranglijst staan gemeenten waar middelengebruik en geregistreerde overlast relatief beperkt zijn. Hattem, Lingewaard en Scherpenzeel vormen de top drie van gemeenten met de laagste score in het onderzoek. Ook Nederweert, Ooststellingwerf en Landsmeer behoren tot de tien gemeenten met de minste geregistreerde problemen.

“De cijfers laten zien dat middelengebruik en de gevolgen daarvan zich op verschillende manieren uiten,” zegt Paul Jansen, medeoprichter van Afkickkliniekwijzer.nl. “Een gemeente met veel alcoholgebruik hoeft niet automatisch de meeste overlast te ervaren. Door verschillende databronnen te combineren ontstaat een completer beeld van de problematiek en kunnen gemeenten beter bepalen waar preventie en ondersteuning nodig zijn.”