Nederlandse industrie kwetsbaar door afhankelijkheid van niet-Europese clouddiensten

Utrecht, 9 april 2026 – De energie-intensieve industrie in Nederland is in hoge mate afhankelijk van niet-Europese clouddiensten. Die afhankelijkheid raakt nog nét niet de meest cruciale systemen, maar kan bij langdurige uitval binnen enkele uren of dagen wel degelijk leiden tot verstoringen in productie, logistiek en crisisbeheersing. Dit blijkt uit het rapport Digitale autonomie binnen de energie-intensieve industrie van cybersecurity-expert Bert Hubert, opgesteld op verzoek van Energy Innovation NL (voorheen: Topsector Energie) in opdracht van RVO.

Als processen in bijvoorbeeld een olieraffinaderij, chemische fabriek, papierfabriek of staalbedrijf niet meer kunnen worden gemonitord of aangestuurd, kan dat leiden tot gevaarlijke situaties. Ook zonder ongelukken is de schade groot: stilvallende productie en verstoorde toeleveringsketens zorgen in alle gevallen voor economische ontwrichting.

“De situatie is zorgwekkend. De operatie valt niet meteen stil als ‘de cloud’ wegvalt, maar het rapport laat zien dat de rek beperkt is”, aldus Bart Beima, programmamanager Industrie bij Energy Innovation NL. “Voor een sector die cruciaal is voor onze economie, energievoorziening én strategische autonomie, is dit een kwetsbaarheid die we ons niet kunnen veroorloven.”

Afhankelijk van klein aantal Amerikaanse leveranciers
Uit het rapport blijkt dat energie-intensieve bedrijven vooral afhankelijk zijn van Microsoft Azure en Amazon Web Services (AWS). In mindere mate gaat het ook om Google en Oracle. Het gaat hierbij niet alleen om clouddiensten en -capaciteit die industriële bedrijven zelf inkopen, maar ook om toeleveranciers – van sensoren, dashboards en bedrijfsspecifieke software – die zelf weer op deze clouds draaien. Daardoor zijn monitoring, rapportages, logistiek, documentbeheer en asset tracking [1] steeds vaker afhankelijk van cloudinfrastructuur buiten Europa. Tegelijkertijd bestaat er meestal geen crisisplan voor als Amerikaanse clouds uitvallen.

Snelle opkomst van AI voert de druk op
Uit het onderzoek blijkt verder dat leveranciers steeds vaker oplossingen aanbieden die zonder cloudverbinding nog maar nauwelijks bruikbaar zijn. Tegelijkertijd neemt de druk vanuit directies of aandeelhouders toe om – op zoek naar meer efficiëntie en kostenbesparingen – verder te digitaliseren en AI-toepassingen te benutten.

“Dit rapport is geen pleidooi om digitalisering terug te draaien”, zegt Soe van Dijk, innovatieanalist cyberweerbaarheid bij Energy Innovation NL. “Het is wél een duidelijke waarschuwing dat bedrijven, leveranciers, overheden en andere betrokken samen moeten kijken waar de cruciale afhankelijkheden liggen, waar harde grenzen nodig zijn en hoe de weerbaarheid vervolgens omhoog kan – bijvoorbeeld door ongewenste afhankelijkheden af te bouwen.”

Industrie moet regie nemen op cloudafhankelijkheid
Hoewel het rapport primair de problematiek blootlegt, liggen drie maatregelen voor de hand. Ten eerste moeten bedrijven harde grenzen stellen aan de inzet van cloud- en IT-diensten in industriële omgevingen. Ten tweede moeten zij structureel testen wat de gevolgen zijn van uitval van cloud- en IT-diensten. Ten derde moeten bedrijven hun toeleveranciers gezamenlijk aanspreken op de afhankelijkheid van niet-Europese cloudpartijen.

Soe van Dijk: “Met dit rapport willen we een belangrijk vraagstuk agenderen dat onderbelicht blijft in de discussie over hoe we de industrie verduurzamen en klaarmaken voor de toekomst.” Bart Beima vult aan: “Het is noodzakelijk dat industriële bedrijven dit vraagstuk gezamenlijk oppakken. Zij staan hiervoor aan de lat en moeten samen met toeleveranciers en andere betrokken partijen bepalen welke digitale afhankelijkheden aanvaardbaar zijn.”

Energie-intensieve industrie cruciaal voor Nederland
De Nederlandse energie-intensieve industrie bestaat onder meer uit de staalindustrie, olieraffinage, de chemische industrie en de productie van kunstmest, cement, glas en papier. Ook delen van de voedingsmiddelenindustrie met een grote warmtebehoefte voor het productieproces vallen hieronder.

Voor Nederland spelen deze sectoren een onmisbare rol in het streven naar strategische autonomie. Zij zijn cruciaal voor ons verdienvermogen, bieden werkgelegenheid en leveren producten die essentieel zijn voor bijvoorbeeld woningbouw, infrastructuur, voedselvoorziening, gezondheid, defensie én de energietransitie zelf.

Op weg naar meer strategische autonomie
Deze publicatie volgt op het recente rapport Autonoom en veilig: hoe Nederland zijn energiepositie kan versterken, met daarin 32 aanbevelingen van experts om de Nederlandse en Europese energievoorziening onafhankelijker en veiliger te maken. Ook in dit rapport wordt – onder meer – gewaarschuwd voor de gevaren van een te grote afhankelijkheid van buitenlandse clouddiensten.

Meer informatie

Voetnoten
[1] Asset tracking = het real-time monitoren en beheren van fysieke bedrijfsmiddelen – zoals voertuigen, machines en gereedschap – met behulp van technologie zoals GPS, RFID of Bluetooth. Het stelt organisaties in staat om de locatie, gebruiksstatus en onderhoudsbehoefte van hun eigendommen op afstand te volgen, wat diefstal voorkomt en efficiëntie verhoogt.