Techplatforms dwingen ons inmiddels onze data te delen

Afleiding is niet meer het grootste probleem dat we ondervinden van grote techplatforms. Ze verwonden ons inmiddels in meerdere opzichten – psychisch, sociaal en politiek. In zijn nieuwe boek Platform Brutality legt HvA-lector Geert Lovink bloot hoe technologiebedrijven gebruikers niet langer verleiden om hun data te delen, maar mensen en overheden openlijk daartoe dwingen.

Lovink presenteert zijn nieuwe boek (uitgekomen bij Valiz) op donderdag 13 november in Amsterdam. Daar gaat hij in gesprek over de vraag hoe we als samenleving kunnen terugvechten tegen de groeiende ‘brutaliteit’ van de grote platforms en techbedrijven als Microsoft en Palantir.

Onder druk gezet
In Platform Brutality omschrijft Lovink hoe techbedrijven niet langer gebruikers verleiden of subtiel overtuigen om hun data te delen- we ‘moeten’ simpelweg meewerken. Inmiddels werken de grote techbedrijven samen met autocratische regimes, en zetten zij overheden openlijk onder druk. Die positie kunnen zij innemen, omdat onze hele infrastructuur inmiddels op enkele grote partijen leunt.

Geen zielige patiënten
Lovink constateert dat onze afhankelijkheid van techplatforms vaak wordt gepresenteerd als een kwestie van individuele keuze en wilskracht; door een jargon van woorden als ‘verslaafd’ wordt de gebruiker gereduceerd tot zielige ‘patiënt’. In plaats daarvan zou Lovink ons als techgebruikers eerder omschrijven als ‘onderdaan’. De meeste mensen beseffen dat ze zich in de greep bevinden van dominante technologie, maar er lijkt geen alternatief. De afhankelijkheid is structureel geworden, vervlochten met ons bestaan.

Verzet en verbeelding
Toch ziet de lector en bijzonder hoogleraar nog ruimte voor een tegenbeweging. “Nieuwe narratieven kunnen machtsstructuren doen wankelen,” zegt hij. Memes, hybride online-persona’s en creatieve activisten bieden tegenwicht aan de eenvormige beelden en ideeën, die worden rondgepompt door algoritmes.

Willen we uit de greep komen van deze voortschrijdende brutaliteit, dan is uiteindelijk nodig om het hele platform-principe te ontmantelen, denkt Lovink. Het boek onderzoekt mogelijkheden voor een gezonder evenwicht tussen ons analoge en digitale leven.

Eenzaamheid
Bijzondere aandacht gaat in Platform Brutality uit naar eenzaamheid in het digitale tijdperk. De samenleving bevindt zich in de situatie waarbij mensen, paradoxaal genoeg, doorlopend digitaal verbonden zijn, maar tegelijk juist belemmeringen ervaren bij het aangaan van echt contact. Zoals Lovink schrijft: “The internet can scale just about anything other than intimacy.”

Over Geert Lovink

Het boek Platform Brutality is in te zien en te bestellen via uitgeverij Valiz. Het is het laatste deel van drie boeken, waarin Lovink onze omgang met internet chronologisch beschrijft; eerder verschenen Sad by Design en Stuck on the Platform.

Geert Lovink is tot volgende zomer lector Netwerkcultuur bij het Institute of Network Cultures, HvA. Het lectoraat gaat daarna zelfstandig verder. Daarnaast werkt hij een dag per week als bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), waar hij het vak Kunst en Netwerkcultuur geeft. Tijdens de boekpresentatie zal Lovink ook in gesprek gaan met een aantal studenten.