Uitverkocht jaarevent over AI: hoe bouwen we met AI aan een weerbare democratie?

Op 24 september kwamen onderzoekers, bedrijven, overheidsorganisaties, maatschappelijke organisaties en studenten samen bij MindLabs voor MindLabs Meets 2026: het jaarlijkse community-evenement van MindLabs, dat dit jaar samen met het Academic Collaborative Center for Resilient Democratic Society werd georganiseerd. Alle 250 beschikbare tickets waren uitverkocht. Zeventig jaar nadat de term ‘kunstmatige intelligentie’ werd geïntroduceerd tijdens het Dartmouth Summer Research Project, stond het evenement in het teken van de vraag hoe AI en digitale technologieën kunnen worden ingezet om een veerkrachtige democratische samenleving op te bouwen.

Het programma bestond uit keynotes, interviews, workshops, parallelle sessies en interactieve ervaringen. Samen verkenden de deelnemers niet de uitdagingen van AI én concrete stappen richting een weerbare samenleving.

postersessie redes
Hackers, waarschuwingen en principes in de praktijk
Ethisch hacker Inti De Ceukelaire liet zien hoe hij AI kan misleiden en (ethisch) kan binnendringen in systemen door gebruik te maken van inzichten uit menselijke cognitie en gedrag. Jelle Postma, voorheen werkzaam bij de AIVD en nu bij Justice for Prosperity, waarschuwde nadrukkelijk dat onze democratie in gevaar komt door een vervuilde publieke sfeer. Bas van Abel liet zien hoe hij zijn principes in de praktijk bracht met de oprichting van Fairphone.

In de REDES-sessies presenteerden acht sprekers uit wetenschap en praktijk de thema’s van het Academic Collaborative Center: burgerparticipatie en digitale democratie, digitale soevereiniteit, cyberweerbaarheid, en kunst en kritisch cultureel erfgoed. In het middagprogramma was er daarnaast een postersessie met projecten die zijn gefinancierd vanuit de TSHD Seed Funding, evenals verschillende demo’s, waaronder Futurised en Populytics, een journalistiek programma en een Wargame. Het evenement werd afgesloten met een interview met Laurens van der Maaten van Anthropic over de nieuwste ontwikkelingen in AI-onderzoek en de vraag hoe we vanaf hier verdergaan.

Breed draagvlak
Het event trok deelnemers van uiteenlopende organisaties, waaronder universiteiten en hogescholen (TiU, EUR, UU, TU Delft, TU/e, RU, Yonder, Fontys, Avans en Breda University of Applied Sciences), ministeries, gemeenten en provincies (waaronder Noord-Brabant en Tilburg) en organisaties als The Green Land en SURF.

Gehoord in de zaal
Voor social media specialist Bruce de Kok bleek de dag vol tegenstellingen: “De wereld verandert razendsnel. Het was fijn om bij MindLabs Meets vooroplopend te zijn en tijdens de REDES-sessies de gevolgen van AI te bespreken. Mijn paradoxale conclusie: we lijken af te stevenen op een wereld vol kansen en hoop, maar tegelijk moeten we blijven toetsen of we op de goede weg zijn. AI kan een instrument ten goede zijn, maar kan ook veel problemen aanwakkeren.”

Omer Yetimoglu presenteerde Factstream AI in de sessie over digitale soevereiniteit: “De vragen uit het publiek waren scherp en constructief, en het was mooi om te zien hoe onderzoekers, wetenschappers en praktijkmensen samen nadachten over wie AI controleert en wie er baat bij heeft. We kijken uit naar de verdere samenwerking met REDES.”

Ook Mathilde Wuite van The Green Land nam inspiratie mee naar huis: “Mensen als Inti De Ceukelaire, initiatieven als Fairphone en Coders Beyond Borders, en mede-aanwezigen inspireerden me over hoe je activistische ideeën kunt vertalen naar constructieve activistische ideeën. Dat is iets waar wij bij The Green Land ook sterk voor pleiten.”

Vervolg
Het event leidt al tot concrete vervolgstappen. Coders Beyond Borders en REDES gaan samenwerken aan het gebruik van LLM’s met RAG-modules voor juridische ondersteuning van vluchtelingen. Daarnaast zetten TiU en Fontys Journalistiek hun samenwerking met Justice for Prosperity, TNO en anderen voort rond AI voor het opsporen van desinformatie.