Onderzoek IBM: AI-soevereiniteit is strategische prioriteit in Europa, maar inzicht blijft achter

Een nieuw wereldwijd onderzoek van het IBM Institute for Business Value (NYSE: IBM) laat zien dat AI-soevereiniteit voor organisaties in Europa, het Midden-Oosten en Afrika (EMEA) inmiddels een zakelijke noodzaak is geworden. Tegelijkertijd blijkt dat de meeste ondervraagde organisaties vastzitten aan AI-systemen die zij niet eenvoudig kunnen aanpassen of vervangen. Daarnaast hebben veel organisaties onvoldoende inzicht in hun afhankelijkheden van leveranciers, AI-modellen en de onderliggende infrastructuur.

Wereldwijd geeft 83 procent van de CEO’s aan dat AI-soevereiniteit inmiddels een essentieel onderdeel van de bedrijfsstrategie is. Tegelijkertijd verandert het Europese beleidslandschap snel. Hierdoor neemt de druk op bestuurders toe om inzichtelijk te maken hoe data zich door systemen verplaatst en hoe deze systemen functioneren. Veel organisaties beschikken echter niet over de benodigde zichtbaarheid om dit effectief te doen.
Het onderzoek The Calculus of AI Sovereignty is uitgevoerd onder 370 senior executives in EMEA en 1.000 wereldwijd. Daaruit blijkt dat AI-soevereiniteit voor veel organisaties steeds belangrijker wordt, maar dat inzicht in afhankelijkheden nog beperkt is. Slechts 10 procent van de ondervraagde organisaties in EMEA heeft een goed overzicht van de afhankelijkheden binnen hun AI-omgeving.

Daarnaast is operationele flexibiliteit steeds belangrijker geworden om veerkracht te behouden in een wereld van voortdurende verstoring. Toch geeft 73 procent van de respondenten in EMEA aan dat het moeilijk zou zijn om te wisselen van hun primaire AI-leverancier of -model.
Daarnaast stelt 70 procent van de ondervraagde bestuurders in de regio dat het voldoen aan vereisten rond dataresidentie en soevereiniteit per geografische regio uitdagend is. Dit zorgt voor extra complexiteit bij het verplaatsen van AI-systemen of data tussen verschillende omgevingen.

Dit onderstreept het belang van keuzevrijheid. 71 procent van de ondervraagde executives in EMEA geeft aan een kostenstijging van 20 procent te accepteren om hun huidige AI-leveranciers te behouden. Dit doen zij mits dit de strategische flexibiliteit vergroot.
Daarnaast zegt 81 procent van de respondenten in EMEA dat een uitval van hun primaire AI-leverancier van zeven dagen of langer een ernstige of kritieke impact zou hebben. In dat geval zouden bedrijfsactiviteiten grotendeels tot stilstand komen. Organisaties rapporteerden gemiddeld zeven AI-gerelateerde operationele verstoringen in de afgelopen twee jaar, waarbij storingen bij leveranciers de belangrijkste oorzaak waren.

Ana Paula Assis, Senior Vice President van IBM en Chair voor EMEA en APAC, zegt: “Dit onderzoek laat zien dat slechts een klein deel van de bestuurders vandaag de dag echt hun AI-afhankelijkheden begrijpt. De kloof tussen adoptie en controle wordt steeds groter, juist op het moment dat AI onmisbaar wordt. Voor organisaties is de combinatie van open-source technologie en controle wat selectieve soevereiniteit mogelijk maakt. Het gaat daarbij om het verkrijgen van het juiste niveau van zeggenschap waar dat het meest relevant is, zonder overal de kosten van volledige onafhankelijkheid te dragen.”

De meeste ondervraagde organisaties beschrijven hun AI-omgeving als bewust multi-vendor (73%). Toch blijkt dat deze diversiteit in de praktijk minder wordt gedreven door een bewuste strategie en meer door interne en operationele realiteit. Zo zijn onafhankelijke beslissingen van businessunits (68%) en geografische noodzaak (67%) de belangrijkste drijvende krachten. Ook legacy-complexiteit wordt vaak genoemd door respondenten (53%), als gevolg van fusies, overnames en historische keuzes. Dit komt veel voor binnen organisaties, maar is minder vaak de primaire drijfveer.

Het onderzoek laat ook zien dat organisaties wereldwijd met de meest geavanceerde AI-beheermogelijkheden minder AI-downtime ervaren. Zij beschermen daarnaast 55 procent meer operationele winst tegen AI-gedreven verstoringen.

Toch opereert slechts een minderheid van de ondervraagde organisaties (7%) op dit niveau. Dit wijst op een groeiende kloof tussen organisaties die flexibele AI-systemen bouwen en organisaties die worden beperkt door afhankelijkheden.