Ruim twee op de vijf werknemers willen inspraak bij AI-beslissingen op de werkvloer

Zorgen over verlies van kritisch denkvermogen nemen toe

De inzet van AI op de werkvloer roept bij werknemers vragen op over verantwoordelijkheid, zeggenschap en besluitvorming. Zo vindt 43 procent van de Nederlandse werknemers dat zij betrokken moeten worden bij beslissingen over de inzet van AI en bijbehorende tools. Daarmee geven zij aan dat keuzes over kunstmatige intelligentie niet eenzijdig genomen moeten worden. Dat blijkt uit onderzoek van Fellowmind onder ruim 1.100 Nederlandse werknemers.

Gevaren van AI
Dat werknemers willen meepraten over AI-beslissingen komt niet uit de lucht vallen. Op de werkvloer worden duidelijke risico’s ervaren bij het werken met AI. Zo noemt ruim de helft van de werknemers (54%) een afname van het kritisch denkvermogen als grootste zorg. Daarnaast maakt 38 procent zich zorgen dat collega’s onvoldoende vaardigheden hebben om AI op een verantwoorde manier te gebruiken. Ook de angst voor baan- of functieverlies speelt mee: 36 procent ziet dit als een reëel risico. Verder vrezen werknemers dat creativiteit onder druk komt te staan (32%) en dat er minder ruimte overblijft voor intuïtie in het werk (26%). Deze risico’s verklaren waarom werknemers niet alleen geïnformeerd willen worden, maar ook actief willen meepraten over de inzet van AI binnen hun organisatie.

Menselijke controle en heldere regels
De wens om mee te praten over AI-beslissingen gaat verder dan alleen betrokkenheid. Werknemers verwachten dat keuzes over technologie zorgvuldig worden afgewogen. Zo vindt 44 procent dat beslissingen over AI altijd door mensen moeten worden getoetst. Daarnaast is er behoefte aan duidelijkheid over de spelregels: een derde van de werknemers (32%) wil actief geïnformeerd worden over wet- en regelgeving rondom AI, zoals de Europese AI Act.

Martien Merks, CEO van Fellowmind Nederland: “De uitkomsten van dit onderzoek laten zien dat de discussie over AI op de werkvloer in de kern niet over technologie gaat, maar over eigenaarschap. AI heeft steeds meer invloed op hoe werk wordt ingericht en beoordeeld. Het is dan ook logisch dat medewerkers willen weten wie beslist, wie verantwoordelijk is en waar menselijke afwegingen blijven. In de praktijk blijkt dat AI alleen waarde toevoegt wanneer medewerkers vanaf het begin worden meegenomen, er duidelijke kaders zijn en menselijke toetsing is georganiseerd. Wordt die dialoog overgeslagen en AI top-down ingevoerd, dan ontstaat wantrouwen en blijft waarde onbenut. Betrokkenheid van medewerkers is daarom geen rem op innovatie, maar een voorwaarde voor verantwoorde en effectieve inzet van AI.”