Grootste HR-onderzoek van Europa: Nederland bungelt onderaan op AI-gebied

In tegenstelling tot andere Europese landen lopen Nederlandse bedrijven opmerkelijk achter met AI. Bijna elke HR-afdeling gebruikt de technologie, maar slechts 18 procent van de organisaties heeft de personeelsdata op orde om er ook echt iets mee te bereiken. Ook op de werkvloer is de AI-adoptie beduidend lager dan in andere landen. Medewerkers gebruiken AI minder vaak, werken minder aan hun AI-vaardigheden en hebben geen angst dat AI hun werk overneemt.

Dit en meer blijkt uit de vandaag gelanceerde Workforce Pulse 2026, het grootste HR-onderzoek van Europa. Voor het onderzoek werden 3.000 HR-beslissers en 6.000 medewerkers in Groot-Brittannië, Duitsland, Spanje en Nederland ondervraagd.

Beslissingen over mensen zonder betrouwbare cijfers
AI is zo goed als de data waarmee het werkt. Bij veel Nederlandse organisaties gaat het daar mis. Vier op de tien ondervraagde bedrijven blijken grote gaten of fouten in hun personeelsgegevens te hebben. Desondanks geeft driekwart van de HR-managers met gebrekkige data aan dat zij op basis daarvan een of meerdere belangrijke beslissingen over het personeel hebben genomen. Europees gezien noemt slechts 15 procent onbetrouwbare data een belemmering voor de organisatie. Wat verder in de onderzoeksdata opvalt, is dat slechts 19 procent van de Nederlandse medewerkers aangeeft altijd een duidelijke uitleg te krijgen over HR-beslissingen die hen raken.

Hollandse nuchterheid?
Nederlandse werknemers maken zich van alle onderzochte landen het minst zorgen dat AI hun baan overneemt: 20 procent. De onderzoekers wijzen op Hollandse nuchterheid als mogelijke verklaring: geen paniek over iets wat nog moet komen. Maar die nuchterheid heeft een keerzijde. Nederlanders lijken niet bang voor AI, omdat ze er nauwelijks mee bezig zijn. Slechts iets meer dan een derde van de werknemers is actief bezig met het opbouwen van AI-vaardigheden. In Spanje en Groot-Brittannië is dat bijna de helft, in Duitsland 42%. Slechts een derde van de respondenten gebruikt AI in het eigen werk. En wie het wel doet, doet dat vaak op eigen houtje. Een op de vijf Nederlandse werknemers gebruikt AI zonder dat de werkgever het weet. Van de werkvloer komt dus geen druk om AI goed te regelen, en ondertussen gaan medewerkers hun eigen gang.

Meer geld voor AI, data blijft achter
Uit het onderzoek blijkt dat er wel geld naar AI gaat. Nederlandse organisaties besteden gemiddeld ruim 14.000 euro per jaar aan AI binnen HR. Europees gezien verwacht 62 procent van de HR-managers dat dit bedrag komend jaar verder stijgt. Toch heeft slechts 10 procent van de Nederlandse respondenten AI daadwerkelijk gekoppeld aan de eigen personeelsdata. Volgens de onderzoekers maakt juist dat het verschil. Organisaties waar AI de verwachtingen overtreft, hebben de technologie zes keer zo vaak goed geïntegreerd. En organisaties met de slechtste data zijn acht keer zo vaak teleurgesteld in wat AI hen oplevert.

Investeren zonder dat de basis op orde is
“Nederlandse nuchterheid is een groot goed, maar niet als het betekent dat niemand aan de noodrem trekt,” zegt Philip Lacor, Chief Revenue Officer bij Personio, dat het onderzoek liet uitvoeren. “Nederland mag niet achteropraken, en juist HR speelt een sleutelrol bij de invoering van AI. Dan moet de basis wel kloppen. Het gaat hier om de belangrijkste beslissingen die een organisatie neemt: wie je aanneemt, wat je betaalt en wie je laat doorgroeien. In finance zou niemand een begroting maken op cijfers die hij zelf niet vertrouwt. Zolang directies AI puur zien als een investering in technologie, en niet als een vraag over de kwaliteit van hun beslissingen, blijft het geld kosten zonder iets op te leveren.”

Het volledige rapport is beschikbaar via https://www.personio.com/workforce-pulse/