Medewerkerstevredenheid bereikt dieptepunt in vijf jaar

De medewerkerstevredenheid van werkend Nederland is gedaald naar het laagste niveau in vijf jaar. De landelijke eNPS (employee Net Promoter Score), een maatstaf voor de mate waarin medewerkers hun werkgever aanbevelen, is het afgelopen jaar gekelderd van 50 naar 42. De bevlogenheid is zelfs op het laagste niveau sinds de start van de metingen in 2014. De impact van deze ontwikkelingen op de bedrijfsvoering is groot. Ontevreden medewerkers verzuimen bijna driemaal zoveel als hun tevreden collega’s. Dit blijkt uit de Employee Experience Benchmark 2026 van transformatieadviesbureau Highberg, een representatief onderzoek onder ruim 2.000 Nederlandse werknemers.

Arbeidsmarkt onder druk
De daling van de eNPS signaleert een zorgwekkende trend op de Nederlandse arbeidsmarkt. Het aandeel medewerkers dat de eigen organisatie actief aanbeveelt (Promotors) neemt af, terwijl de groep ontevreden medewerkers (Criticasters) groeit. Deze ontwikkeling vergroot het risico op verzuim en verloop, wat direct impact kan hebben op prestaties en kan leiden tot oplopende kosten.

Nog maar 55% van de werknemers wil hetzelfde werk bij de huidige werkgever blijven doen. De overige 45% is toe aan een verandering. Van deze groep wil 16% binnen dezelfde organisatie andere werkzaamheden gaan doen, terwijl 29% het liefst voor een andere werkgever wil werken.

Opvallend is dat het percentage weinig bevlogen werknemers is toegenomen (van 23% naar 30%), terwijl het percentage zeer bevlogen medewerkers (12%) is gedaald met vier procentpunten. Bevlogenheid is de intrinsieke motivatie van medewerkers. Ook dit heeft directe impact op de organisatie, bevlogen medewerkers voeren hun werk met enthousiasme uit en zijn doorgaans productiever en gezonder.

De resultaten leggen een directe koppeling bloot tussen een lage medewerkerstevredenheid en hogere verzuimkosten. Een ‘Promotor’ verzuimt gemiddeld slechts 6 dagen per jaar. Een ‘Criticaster’ (een ontevreden medewerker) zit daarentegen gemiddeld maar liefst 16 dagen per jaar thuis. Daarnaast blijkt dat ontevredenheid of sociale problemen op het werk bij criticasters ruim drie keer zo vaak als reden voor verzuim worden genoemd als bij promotors, 5 procent tegenover 1,5 procent. Daarmee laat het onderzoek zien dat een lage medewerkerstevredenheid niet alleen samenhangt met meer verzuim, maar ook vaker met werkgerelateerde oorzaken.

Empowerend leiderschap de belangrijkste knop
Het onderzoek wijst uit dat leiderschap dit jaar naar voren komt als de belangrijkste factor om het tij te keren. De tevredenheid over de manier waarop de directie de organisatie leidt, besluiten neemt en deze uitvoert, is met 38 procent relatief laag. Deze lage waardering heeft een directe negatieve invloed op de eNPS.

Dit wijst erop dat empowerend leiderschap een steeds belangrijkere rol speelt in organisaties. Organisaties worden steeds flexibeler en complexer, waardoor medewerkers mogelijk meer behoefte hebben aan inspraak, vertrouwen en ruimte voor eigen verantwoordelijkheid. In een omgeving waarin organisaties platter en complexer worden, kan traditioneel, centraal aangestuurd leiderschap minder goed aansluiten bij de behoeften van medewerkers. Leidinggevenden met een empowerende leiderschapsstijl behalen juist de hoogste scores. Zij ondersteunen medewerkers, nemen belemmeringen weg en geven ruimte voor autonomie, vertrouwen en eigen verantwoordelijkheid. Medewerkers met een zeer empowerende leider geven hun organisatie een eNPS van 78, terwijl medewerkers met een traditionele, directieve leidinggevende uitkomen op een eNPS van min 16.

Artificial Intelligence (AI) nieuwe disruptieve factor
Een nieuwe, disruptieve factor in de employee experience is AI: deze technologie verandert in rap tempo niet alleen wát mensen doen, maar ook hoe zij hun werkgever ervaren. De houding van medewerkers tegenover AI is daarbij niet eendimensionaal. Dezelfde medewerker kan kansen zien en tegelijkertijd zorgen ervaren over de impact van de technologie.

Dit zien we duidelijk terug in de resultaten van de benchmark. Hoewel 53% AI interessant vindt, voelt 36% zich ongemakkelijk bij een toekomst vol AI en vreest 27% eronder te zullen lijden. Deze zorgen kunnen in algemene metingen minder zichtbaar worden wanneer de nadruk vooral ligt op de positieve verwachtingen rondom AI. Voor organisaties is het daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar de acceptatie van AI, maar ook naar de onzekerheden die ermee gepaard gaan.

Het onderzoek toont aan dat medewerkers meer tevreden zijn over hun werkgever wanneer zij goed worden begeleid bij de adoptie van AI. Organisaties die investeren in begeleiding en training behalen een eNPS van 64, tegenover een eNPS van 33 bij organisaties die medewerkers hierin minder ondersteunen.

“De resultaten van dit jaar zijn een serieuze waarschuwing voor directies en HR-teams in Nederland”, zegt Henrieke van Bommel, Capability Lead Culture, DEI & Research bij Highberg. “We zien een optelsom van een historisch lage bevlogenheid, wat kan leiden tot vluchtneigingen en een verzuimcijfer dat onhoudbaar is. Gelukkig laat de data ook de oplossing zien. Door actief te sturen op empowerend leiderschap en medewerkers expliciet mee te nemen in de AI-transitie, kunnen werkgevers het vertrouwen en de betrokkenheid weer herstellen.”