Productorganisaties in 2026: drukker, slimmer, maar niet effectiever

De product owner is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een sleutelrol in digitale organisaties. In Nederland werken inmiddels 15.000 teams met een product owner. Tegelijkertijd verandert de context waarin zij opereren razendsnel: budgetten normaliseren, AI versnelt en organisaties zoeken naar meer efficiëntie.

Op basis van het Nationale Product Owner Onderzoek 2026 (650+ respondenten) ontstaat een opvallend beeld: Productorganisaties worden wel drukker en technologisch zwaarder, maar niet per se effectiever.
Dat heeft drie structurele oorzaken.

1. product owners zijn te reactief.
Product owners besteden gemiddeld een derde van hun tijd aan ongepland werk. Dat betekent dat een significant deel van de capaciteit opgaat aan ad-hoc verzoeken, incidenten en interne afstemming.
Voor organisaties lijkt dit vaak onvermijdelijk. In de praktijk is het een symptoom van een gebrek aan scherpe prioritering op basis van een solide visie en duidelijke governance. Zolang werk zonder duidelijke afweging kan binnenkomen, verschuift de rol van de product owner van richtinggever naar coördinator. Het gevolg is dat teams druk zijn, maar moeite hebben om structureel waarde op te bouwen.

2. sturing op waarde blijft onderontwikkeld.
Hoewel elke product owner wordt geacht te sturen op waarde, laat het onderzoek zien dat bijna 40% van de product owners niet meet of hun werk en product impact heeft.
Dit heeft directe gevolgen voor besluitvorming. Zonder meetbare uitkomsten wordt prioriteren een onderhandeling tussen stakeholders, in plaats van een afweging op basis van data.
Voor organisaties betekent dit dat investeringen in productontwikkeling minder voorspelbaar worden. Initiatieven blijven langer doorlopen, terwijl het effect onduidelijk is. Daarmee neemt de kans toe dat budgetten niet optimaal worden ingezet.

3. AI versnelt het werk, maar verandert het systeem niet
Artificial intelligence is inmiddels breed geadopteerd binnen productteams. Ruim 80% van de product owners gebruiken AI-tools in hun dagelijkse werk. Toch blijft de impact op organisatieniveau beperkt.
De reden is dat AI vooral wordt ingezet voor individuele productiviteit: sneller schrijven, analyseren en voorbereiden. De structurele toepassing – bijvoorbeeld in productfeatures, besluitvorming of automatisering van processen – blijft achter.
Dit onderstreept een bredere conclusie: technologie versnelt bestaande processen, maar lost geen structurele tekortkomingen in organisatie-inrichting op.

De rol verandert sneller dan de organisatie
Naast deze drie patronen verandert ook de rol van de product owner zelf. Dedicated posities nemen af, dubbelrollen worden gebruikelijker en in veel teams ontbreekt een scrum master. Tegelijkertijd verdwijnen verantwoordelijkheden niet, maar verschuiven ze.
Voor organisaties betekent dit dat de druk op product owners toeneemt, terwijl de randvoorwaarden niet altijd meebewegen. De verwachting blijft dat zij sturen op waarde, maar de ruimte om dat te doen wordt kleiner.

Wat betekent dit voor organisaties?
De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat de effectiviteit van productteams minder wordt bepaald door individuele kwaliteiten en meer door de inrichting van de organisatie.
Organisaties die betere resultaten behalen, onderscheiden zich niet door betere tools of meer capaciteit, maar door duidelijke keuzes:
• Heldere prioritering en beperkte instroom van werk
• Concrete KPI’s die daadwerkelijk leidend zijn
• Bewuste inzet van AI op plekken waar het waarde toevoegt
• Ruimte voor ontwikkeling en professionalisering
Zonder deze randvoorwaarden blijft de productorganisatie reactief en versnipperd.

Tot slot
De rol van product owner is niet minder belangrijk geworden. Integendeel: in een tijd van AI en toenemende complexiteit is de behoefte aan richting en keuzes groter dan ooit.
Maar organisaties die verwachten dat deze rol dat vanzelf oppakt, komen vaak bedrogen uit.
De vraag is niet of je product owners beter kunt maken, maar of je organisatie zo is ingericht dat zij hun rol überhaupt goed kúnnen vervullen.

Het volledige onderzoeksrapport is te downloaden via de website van Productowner.nl: https://productowner.nl/app/uploads/2026/04/260410-Nationale-Product-owner-onderzoek-2026-1-1.pdf