Van schilderijen tot games: technologie die onze kijk verandert

Museum Boijmans Van Beuningen presenteert vanaf 25 april 2026 de tentoonstelling Pixel Pioneers, waarin digitale kunst centraal staat. Een wereld zonder technologie kunnen wij ons niet meer voorstellen: van gaming en apps tot telefoons, gadgets en digitale hulpmiddelen. In deze tentoonstelling krijgen internationale kunstenaars en pioniers in digitale kunst voor het eerst een podium in het Depot. Hun werk varieert van schilderijen gemaakt met algoritmes tot retro-videogames die onderbelichte geschiedenissen opnieuw tot leven brengen. Pixel Pioneers is niet alleen een visueel spektakel, maar laat ook zien hoe deze kunstenaars technologie als artistiek middel inzetten om te experimenteren en maatschappelijke thema’s zichtbaar te maken.

Digitale kunst gerestaureerd
Horizons (2008) van de Nederlandse kunstenaar Geert Mul (1965) vormt het vertrekpunt van de tentoonstelling. Mul onderzoekt al jaren het snijvlak van museumcollecties en digitale databanken; hij ziet dit als een ruimte voor creatieve experimenten. Horizons is een vroeg voorbeeld van die werkwijze: bijna twintig jaar geleden maakte hij dit interactieve werk in opdracht van het museum. Mul selecteerde kunstwerken uit de collectie waarin een horizon te zien is en projecteerde deze op een groot scherm. Sensoren registreerden de bewegingen van bezoekers, waardoor bij elke stap een nieuwe horizon ontstond. Horizons is recent gerestaureerd en in vernieuwde vorm te zien in de tentoonstelling. De restauratie biedt waardevolle inzichten in hoe het museum digitale kunst voor de toekomst kan behouden.

Digitale en fysieke werelden
De tentoonstelling neemt de bezoeker mee in nieuwe digitale werelden, gecreëerd met schilderijen, audiovisuele installaties, projecties en games. Kunstenaar Suzanne Treister (1958, Verenigd Koninkrijk) toont werken uit haar series HEXEN 2.0 (2009-11) en HEXEN 5.0 (2023-25): kleurrijke tarotkaarten die de geschiedenis verkennen van onder meer het internet, blockchain en kunstmatige intelligentie (AI). Treister speelt op slimme wijze met feiten en fictie om te laten zien welke onbekende werelden schuilgaan achter alledaagse technologieën. Claudia Hart (1955, Verenigde Staten) beschouwt digitale objecten als cultureel erfgoed. In haar werk onderzoekt zij hoe geld (crypto) en de nieuwste technologieën verweven zijn met onze dagelijkse routines. Zo gebruikt Hart logo’s van grote technologiebedrijven die de macht van westerse landen vertegenwoordigen. Ze vergelijkt deze macht met oude imperiums die grote delen van de wereld beheersten en die volgens haar voortleven als digitale imperiums. In opdracht van het museum maakte zij Empire Failure: muurschilderingen opgebouwd uit mislukte cryptomunten.

De kunst van algoritmes
Een belangrijke ontwikkeling binnen de hedendaagse schilderkunst is het gebruik van digitale hulpmiddelen en kunstmatige intelligentie (AI) bij het creëren van schilderijen. Christopher Kulendran Thomas maakt monumentale schilderijen op basis van door computerprogramma’s (algoritmes) gegenereerde beelden, getraind op werk van toonaangevende Sri Lankaanse kunstenaars die sterk zijn beïnvloed door de westerse kunstgeschiedenis. Deze digitale beelden vertaalt hij met de hand naar geschilderde doeken. Vanuit zijn Tamil-achtergrond verweeft hij de complexe geschiedenis van Sri Lanka en de omstreden visuele erfenissen die daarbij horen. Zijn werk stelt vragen over auteurschap en over de invloed van beelden op onze herinneringen.

Statement in pixels
Videogames van pioniers als Feng Mengbo (1966, China) laten zien hoe een spel door beeldtaal en interactie wordt ingezet voor maatschappelijke en politieke statements. Feng brengt met zijn iconische Long March: Restart uit 2008, een belangrijke periode uit de Chinese geschiedenis opnieuw tot leven in een speelbare videogame in retro game-stijl. Zijn spel wordt gepresenteerd als een 17 meter lange projectie.

Met deze tentoonstelling verbindt Museum Boijmans Van Beuningen vroege digitale pioniers met de makers van nu, en laat het zien hoe hun vernieuwing de kunst van vandaag blijft beïnvloeden.

Blockchain: een techniek waarmee een netwerk van gebruikers gezamenlijk een database van transacties kan bijhouden.
Kunstmatige intelligentie: is de mogelijkheid van een machine om mensachtige vaardigheden te vertonen zoals redeneren, leren, plannen en creativiteit.
Algoritmes: een set van regels en instructies die een computer uitvoert.

Begunstigers
De tentoonstelling Pixel Pioneers wordt mogelijk gemaakt met steun van de VriendenLoterij, Stichting Museum Boijmans Van Beuningen met een bijdrage uit de nalatenschap van Rine Coolen – Kalkman en Gemeente Rotterdam.