Nederland investeert vaak in IT zonder te weten wat het oplevert

Utrecht – Nederlandse organisaties investeren massaal in IT, maar hebben weinig inzicht in de kosten en waarde hiervan. Slechts 35 procent heeft een volledig kostenoverzicht en 66 procent geeft aan vaak te investeren in technologie zonder te weten wat het oplevert. Dat blijkt uit de Tech Reality Check 2026 van Conclusion, een onderzoek onder 1.058 IT-beslissers in Nederland, Duitsland, Portugal en Spanje.

Kosten in beeld, maar niet volledig
Binnen de vier onderzochte landen zeggen vrijwel alle organisaties (85%) een (grotendeels) volledig kostenoverzicht te hebben op basis van Total Cost of Ownership (TCO). Toch noemt slechts 55 procent dat overzicht daadwerkelijk volledig; de overige dertig procent heeft naar eigen zeggen slechts een grotendeels volledig beeld, waarin posten als indirecte kosten en toekomstige verplichtingen eerder ontbreken.

Technical debt: breed gevoelde rem
Ook technical debt (de digitale ‘schuld’ die ontstaat door verouderde systemen, tijdelijke oplossingen en uitgesteld IT-onderhoud) vormt een breed gevoelde rem: zestig procent ervaart het als grote of structurele belemmering voor innovatie. Toch noemt slechts achttien procent technical debt als criterium bij investerings- of uitfaseringsbeslissingen. De rem wordt dus breed gevoeld, maar komt nauwelijks terug in de besluitvorming die hem zou kunnen wegnemen. Uitstelgedrag is daarbij een patroon dat in alle vier de landen zichtbaar is: 72 procent onderschrijft dat het uitstellen van structurele IT-oplossingen leidt tot oplopende kosten en risico’s.

Nederland scoort op alle onderdelen het laagst
Binnen het onderzoek heeft Nederland de zwakste uitgangspositie als het gaat om grip op kosten en waarde van IT. Twee derde (66%) van de Nederlandse organisaties onderschrijft dat er te vaak wordt geïnvesteerd zonder te weten wat het oplevert, het hoogste percentage van alle onderzochte landen. Slechts 35 procent van de Nederlandse organisaties heeft verder een volledig kostenoverzicht, tegenover 71 procent in Duitsland, 56 procent in Spanje en 47 procent in Portugal.

Ook het meten van waarde blijft achter: 49 procent van de Nederlandse organisaties meet de waarde van digitale voorzieningen grotendeels of structureel, tegenover 77 procent in Spanje en 71 procent in Duitsland. Opvallend is verder dat zeventien procent van de Nederlandse organisaties de waarde van digitale voorzieningen voornamelijk baseert op aannames; het hoogste percentage van alle onderzochte landen, ver boven Spanje (2%) en Duitsland (4%).

Thijs van Es, algemeen directeur Conclusion Strategies: “Nederland herkent het probleem scherper dan wie ook, maar vertaalt dat inzicht nog het minst naar beslissingen. Zolang technical debt en kosteninzicht niet terugkomen in de boardroom, blijft de schuld onzichtbaar oplopen. En wie niet weet wat technologie oplevert, kan ook niet beslissen wat het mag kosten. Dat vraagt om een cultuuromslag: van aannames naar harde cijfers en van technical debt als bijzaak naar een vast criterium bij investerings- én uitfaseringsbeslissingen.”