AI dwingt inkoop tot strategische koerswijziging

Onderzoek onder 400 inkoopprofessionals: kansen van AI worden gezien, maar aanpak blijft achter
Amstelveen, 1 juni 2026 – Nederlandse inkooporganisaties verwachten de komende jaren veel voordeel te halen uit de inzet van AI. Tegelijkertijd ontbreekt het vaak nog aan de kennis, processen en afspraken die nodig zijn om die voordelen daadwerkelijk te realiseren. Dat blijkt uit de AI Inkoopbenchmark 2026 van Adjust, waarvoor ruim 400 inkoopprofessionals zijn ondervraagd.

De resultaten laten zien dat AI steeds vaker wordt gezien als een hulpmiddel om efficiënter te werken, betere analyses te maken en kosten te beheersen. Driekwart van de respondenten verwacht binnen twee jaar een besparing van minimaal vijf procent op de inkoopuitgaven door slimmer gebruik van data en automatisering.

Hoewel de verwachtingen hoog zijn, heeft slechts een beperkt aantal organisaties een duidelijke aanpak voor de inzet van AI. Slechts 15 procent beschikt over een formele roadmap of heeft AI structureel opgenomen in de inkoopstrategie. Veel organisaties experimenteren nog met losse toepassingen of hebben nog geen duidelijke koers bepaald.

Volgens het onderzoek zit de grootste uitdaging niet in de technologie zelf, maar in de organisatie daaromheen. Meer dan 70 procent van de respondenten geeft aan dat de aanwezige kennis en vaardigheden nog onvoldoende zijn om AI breed toe te passen. Daarnaast ontbreken vaak heldere afspraken over datagebruik, privacy en verantwoordelijkheden.

De eerste resultaten zijn wel zichtbaar. Meer dan de helft van de respondenten geeft aan dat medewerkers door AI al tijd besparen op werkzaamheden zoals spendanalyses, marktonderzoek, contractbeheer en het opstellen van documenten. De meeste organisaties rapporteren momenteel een tijdswinst van één tot vijf uur per medewerker per week.

De benchmark laat zien dat organisaties die investeren in vaardigheden, datakwaliteit en duidelijke processen sneller resultaat boeken. Zij zijn beter in staat om tijdsbesparing om te zetten in betere besluitvorming, lagere kosten en meer ruimte voor strategische werkzaamheden.
“De discussie gaat niet langer over de vraag óf AI invloed krijgt op inkoop, maar hoe organisaties deze ontwikkeling verantwoord en effectief kunnen inzetten,” aldus Adjust. “Daarvoor zijn niet alleen tools nodig, maar vooral kennis, eigenaarschap en een duidelijke visie.”

Over de AI Inkoopbenchmark 2026
De AI Inkoopbenchmark 2026 is uitgevoerd door Adjust en gebaseerd op input van ruim 400 Nederlandse inkoopprofessionals uit verschillende sectoren. Het onderzoek combineert een digitale vragenlijst met inzichten uit een verdiepende denktank. De benchmark biedt organisaties inzicht in hun eigen volwassenheid ten opzichte van andere organisaties en brengt de belangrijkste trends, kansen en uitdagingen rond de inzet van AI binnen inkoop in kaart. Download het onderzoek via https://adjust.nl/artikel/ai-inkoop-benchmark-2026-inzichten-uit-onderzoek-onder-400-organisaties/

Over Adjust
Adjust is een consultancy gespecialiseerd in inkoop, contractmanagement en bedrijfsvoering. Wij adviseren organisaties bij zowel strategische als operationele vraagstukken en bieden daarnaast tijdelijke ondersteuning via interim-professionals of flexibele capaciteitsoplossingen.