Durfkapitaal in Nederland: explosieve groei én meer regionale specialisaties

Amsterdam, 10 februari – Het aantal venture capital-deals in Nederland is tussen 2000 en 2021 gegroeid met zo’n 4.500%, de totale dealwaarde nam in diezelfde periode toe met 5.700%. Dit blijkt uit een nieuw PwC-onderzoek naar de ontwikkeling van durfkapitaal in Nederland. Na de piek in 2021 normaliseerde het dealvolume en de -waarde met name door de stijging van de rente. Het onderzoek laat zien dat venture capital zich de afgelopen kwart eeuw heeft ontwikkeld van een niche-financieringsvorm naar een cruciale kapitaalbron voor innovatie.
Het PwC-onderzoek Following Dutch venture capital toont hoe durfkapitaal een kansradar is voor toekomstige economische hotspots. Barbara Baarsma, hoofdeconoom bij PwC: “Durfkapitaal veroorzaakt geen groei op zich, maar het laat zien waar de voorwaarden voor toekomstige groei ontstaan. Dat zijn precies de plekken waar kennis, talent, infrastructuur en ondernemerschap samenkomen. Waar deze sterke condities bestaan, ontstaat een vliegwieleffect: meer innovatie, meer bedrijvendynamiek en groeiend investeringsvolume. Durfkapitaal helpt ons ook keuzes beter te onderbouwen; over waar we talent opleiden, infrastructuur bouwen en welke innovaties we ruimte geven.”
Meer regionale spreiding
Een van de meest opvallende trends uit het onderzoek is de regionale spreiding van durfkapitaal. Waar begin jaren 2000 nog zo’n twee derde van alle durfkapitaaldeals plaatsvond in de regio Groot-Amsterdam is dat aandeel inmiddels gedaald naar ongeveer dertig procent. Sinds 2016 kent het merendeel van de Nederlandse regio’s jaarlijks ten minste één durfkapitaalinvestering. Een belangrijke ontwikkeling volgens Gijs van Leeuwen, private equity lead en partner bij PwC. “Het betekent dat innovatie niet langer geconcentreerd is in één centrum, maar dat meerdere regio’s een eigen profiel ontwikkelen. Voor investeerders vergroot dat de keuzeruimte, voor de economie maakt het ons minder kwetsbaar.”
Baarsma ziet hierin een structurele versterking van het Nederlandse innovatielandschap. “In Nederland ontwikkelt durfkapitaal zich richting een polycentrisch model, met duidelijke specialisaties per regio. Denk aan Eindhoven in hightech-maakindustrie, Delft in AI en data, en verschillende regio’s die zich richten op energie- en klimaatinnovatie. Dat vergroot het aanpassingsvermogen van de economie.” Uit het onderzoek blijkt dat Zuid-Holland en Overijssel het grootste aandeel actieve, doorgroeiende venture capital‑gesteunde start‑ en scale‑ups hebben.
Verschuiving van SaaS naar cleantech en AI
Sectoren waar durfkapitaal succesvol is, trekken later ook andere vormen van kapitaal aan, vooral in technologiegedreven domeinen. “Het gaat vaak om software en AI die de laatste jaren de sterkste groei in durfkapitaalactiviteit laten zien en om de hightech-maakindustrie die zich onderscheidt door duurzame waardecreatie en een relatief lage uitval. Daarnaast zien we cleantech snel opkomen”, zegt Van Leeuwen. Uit het onderzoek blijkt dat de prioriteiten van venture capital in het afgelopen decennium zijn verschoven van technologie, media en telecommunicatie (tot 2015), naar Software as a Service (vanaf 2016) en sinds begin jaren 2020 naar cleantech, AI en machine learning.
Verdere verdieping Europese kapitaalmarkt essentieel
De analyse laat ook zien dat durfkapitaal sterk internationaal verweven is. Nederlandse investeerders investeerden sinds 2000 circa 34,1 miljard dollar in de Verenigde Staten, terwijl investeerders uit de Verenigde Staten zo’n 14.9 miljard dollar naar Nederland brachten. Dit komt neer op ongeveer tweederde van de buitenlandse venture capital‑instroom in Nederland. Opvallend is ook de sterke relatie tussen Nederlandse venture capital-investeerders en bedrijven in India. Sinds 2000 ontving India zo’n 14,5 miljard dollar aan Nederlands durfkapitaal – meer dan enig ander land, behalve de VS en Nederland zelf.
“Een aanzienlijk deel van dit kapitaal komt van pensioenfondsen die investeren met een sterke focus op rendement en internationale risicospreiding”, verklaart Baarsma. “Daar komt bij dat Europese kapitaalmarkten nog altijd versnipperd zijn, waardoor het lastiger is om op schaal te opereren zoals in de VS. Ook staat de sterke afhankelijkheid van Nederland van de VS nu in een ander daglicht dan de afgelopen vijfentwintig jaar. Wil Europa concurrerend blijven, is het belangrijk de Europese kapitaalmarkt aantrekkelijker te maken, zodat durfkapitaal in de EU beter rendement kan behalen.” Van Leeuwen: “Voor ondernemers betekent dit dat internationale oriëntatie – in een vroege fase – steeds belangrijker wordt. Door te begrijpen waar waarde naartoe beweegt, kun je beter strategische keuzes maken. Of het nu gaat om groei, samenwerking of internationale expansie.”
Over het onderzoek: In het onderzoek analyseert PwC de ontwikkeling van durfkapitaal sinds het begin van deze eeuw, uitgesplitst naar sectoren en regio’s. Daarbij zijn internationale databronnen zoals PitchBook, Refinitiv en Orbis gekoppeld aan Nederlandse COROP-regio’s.
—————————————————————————————————————————
Noot voor de redactie
Voor vragen kunt u terecht bij Femke Alsemgeest, woordvoerder PwC via femke.alsemgeest@pwc.com en/of 06 39 87 52 26.
PwC verwijst naar de Nederlandse firma en kan soms naar het PwC-netwerk verwijzen. Elke aangesloten firma is een afzonderlijke juridische entiteit. Kijk op www.pwc.com/structure voor meer informatie.
Bij PwC willen we een bijdrage leveren aan het vertrouwen in de maatschappij en het oplossen van belangrijke problemen. Wij zien het als onze taak om kwaliteit te leveren op het gebied van assurance-, belasting- en adviesdiensten. Bij PwC in Nederland werken ruim 5.700 mensen met elkaar samen. Vertel ons wat voor u belangrijk is. Meer informatie over ons vindt u op www.pwc.nl.