PPWR is geen verpakkingsdossier, maar een logistiek ontwerpvraagstuk

De nieuwe Europese verpakkingsregels raken veel meer dan de doos om een product. Ze beïnvloeden fulfilment, vervoerskosten, laadcapaciteit en de prestaties van de last mile. Wie PPWR alleen als compliancevraagstuk behandelt, mist daarom een grotere kans: de logistieke keten slimmer ontwerpen.

Sinds 12 augustus 2026 is de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), Verordening (EU) 2025/40, van toepassing. De verordening moet verpakkingsafval verminderen, hergebruik en recycling bevorderen en overmatige verpakking tegengaan. Voor bedrijven betekent dit allereerst dat duidelijk moet zijn welke rol zij vervullen. Producenten, fabrikanten, importeurs en distributeurs hebben verschillende verantwoordelijkheden rond registratie, rapportage en documentatie. Verpact onderscheidt acht verschillende rollen, waarbij één onderneming meerdere rollen tegelijk kan vervullen.

In Nederland geldt momenteel voor verpakkingen die uitsluitend onder de PPWR vallen een vrijstelling wanneer minder dan 50.000 kilogram verpakking per kalenderjaar op de markt wordt aangeboden. Voor onder andere statiegeldverpakkingen en bepaalde single-use-plasticverpakkingen geldt deze drempel niet. Verpact licht dit toe voor bedrijven die zich voor het eerst voor verpakkings-EPR aanmelden.

Ook marketplaces en fulfilmentdienstverleners krijgen onder artikel 45 een controlerende rol. Dat betekent echter niet dat zij automatisch de verantwoordelijkheid van de verkoper overnemen. Maar registratie is slechts één kant van PPWR. De regelgeving grijpt ook direct in op hoe verpakkingen worden ontworpen.

Vanaf 12 februari 2028 moet lege ruimte in verkoopverpakkingen tot het functioneel noodzakelijke minimum worden beperkt. Vanaf 2030 geldt voor gegroepeerde, transport- en e-commerceverpakkingen in principe een maximale lege-ruimteratio van 50 procent. De voorwaarden staan in artikel 24 van de PPWR.

En juist daar wordt PPWR een logistiek vraagstuk.

Een kleinere doos is pas het begin

Een te grote verpakking gebruikt niet alleen meer karton of vulmateriaal. Ze neemt ook meer ruimte in het magazijn, sorteersysteem en bezorgvoertuig in. Dat effect vermenigvuldigt zich door de keten. Als kleine producten ieder in een onnodig grote doos worden verpakt, vervoer je niet alleen extra materiaal, maar vooral extra lucht. Daardoor passen minder zendingen in een container, sorteerslag or bezorgvoertuig. Verpakkingsoptimalisatie moet daarom niet alleen worden beoordeeld op materiaalgebruik. Minstens zo relevant zijn ruimtegebruik, automatiseerbaarheid, productbescherming, handlingkosten en beschikbare bezorgmethoden.

De kleinste verpakking is dus niet automatisch de beste. De juiste verpakking is degene die het product beschermt én efficiënt door de volledige logistieke keten beweegt.

Klein formaat kan een andere last mile mogelijk maken

De volgende stap is vaak nog interessanter: een kleiner pakket kan toegang geven tot een andere bezorgstroom.

Een klein product dat in een standaarddoos wordt verpakt, wordt door de hele keten behandeld als een regulier pakket. Daarmee gaat een belangrijk voordeel van het productformaat verloren. Voor geschikte kleine en platte producten kan mailbox delivery bijvoorbeeld een efficiënter alternatief zijn voor traditionele pakketbezorging. Een zending die door de brievenbus past, is minder afhankelijk van aanwezigheid aan de deur. Tegelijkertijd passen meer zendingen in één sorteer- en bezorgslag.

Wanneer mailbox delivery niet mogelijk is, kunnen pakketautomaten een andere optie bieden. De ontvanger is dan minder afhankelijk van een specifiek bezorgmoment, terwijl de vervoerder meerdere zendingen op één locatie kan afleveren.

De vraag voor retailers moet daarom niet alleen zijn:

Hoe klein kunnen we deze verpakking maken?

Maar ook:

Welke logistieke mogelijkheden ontstaan wanneer we haar kleiner maken?

Een paar centimeter minder verpakking heeft beperkte waarde als de zending daarna exact dezelfde route blijft volgen. De echte winst ontstaat wanneer het formaat ook fulfilment, sortering of bezorging efficiënter maakt.

Eén bestelling hoeft niet altijd één pakket te zijn

Dezelfde logica geldt voor bestellingen met meerdere producten.

Als één groter artikel bepaalt welk formaat doos nodig is, kunnen kleinere producten onnodig in een grote verpakking terechtkomen. In sommige gevallen kan splitsen efficiënter zijn: kleine artikelen gaan bijvoorbeeld via mailbox delivery, terwijl alleen het grotere product via de reguliere pakketstroom gaat. Dat kan vooral interessant zijn wanneer producten al op verschillende voorraadlocaties liggen en anders eerst moeten worden samengebracht.

Splitsen is echter geen doel op zich. Twee zendingen betekenen ook extra verpakking, handling, transport en klantcommunicatie.

De juiste vraag is daarom niet: hoe gebruiken we zo weinig mogelijk pakketten?

De vraag is: welke combinatie van verpakking en bezorgmethode veroorzaakt voor de volledige bestelling de minste ruimte, kosten en operationele complexiteit?

Door producten op SKU- en orderniveau aan een passende bezorgstroom te koppelen, kan een klein formaat worden omgezet in concrete logistieke waarde.

Maak verpakking onderdeel van logistiek ontwerp

Dat vraagt ook om duidelijke afspraken tussen retailers en logistieke partners.

Wie kiest de verzendverpakking? Wie beheert materiaal- en gewichtsdata? Wie controleert registratie per markt? En wie monitort of een wijziging daadwerkelijk leidt tot minder schade, betere laadcapaciteit of lagere bezorgkosten?

PPWR maakt die vragen urgenter, maar ze zijn uiteindelijk breder dan compliance.

Wie verpakkingsdata structureert en verpakking, fulfilment en bezorging gezamenlijk ontwerpt, kan niet alleen beter voldoen aan de regels van 2028 en 2030. Die onderneming kan ook minder lucht vervoeren, logistieke capaciteit beter benutten en voor geschikte zendingen efficiëntere bezorgmethoden inzetten.

De beste PPWR-strategie begint daarom niet bij de vraag welke doos juridisch nog is toegestaan, maar bij een bredere vraag:

Welke combinatie van verpakking en logistiek werkt het beste voor het product, de keten én de ontvanger?

Dit artikel bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies. De Europese en Nederlandse uitwerking van onderdelen van de PPWR is nog in ontwikkeling.

Over de auteur: Peter van Keulen is Head of Sales bij GOFO.