-

Column: Post-reality

Hologrammen, ‘deepfakes’, en nepnieuws: het lijkt alsof in de huidige wereld nep en echt steeds meer door elkaar heen lopen. Maar is dat echt zo, of is alleen de vorm nieuw? Is ‘fake’ in de echte wereld eigenlijk niets nieuws?

“Kijk, daar gaat ze, zwaaien!” Een grote mensenmassa staat enthousiast met vlaggetjes te zwaaien naar een wuivende dame in een gouden koets. Koningin Elizabeth! Nou ja, haar hologram. Als het behouden Engelse koningshuis virtueel gaat, dan is het écht mainstream. De post-truth wereld loopt vrolijk zwaaiend over in post-reality.

Waar het entertainment betreft, was nep altijd al het nieuwe echt. Hollywood is fake avant la lettre, en sommige influencers zijn tegenwoordig geheel en al virtueel. Ook het hologramconcert lijkt definitief door te breken met de ABBAtars, de virtuele tournee van ABBA. Technologie bracht de glamour van fake naar een breed publiek. Van virtuele effecten tot virtuele avatars, we draaien er sinds Snapchat en de online game Fortnite onze hand niet meer voor om.

Waar we de entertainmentwereld als vanouds waarderen om zijn glamoureuze nepheid, in de echte wereld is het soms nog wat zoeken. Een zwaaiende koningin is één ding, maar niet iedereen was gecharmeerd van de deepfake van Mark Rutte die de Correspondent een klimaattoespraak liet houden. Ook het virtueel tot leven wekken van de vermoorde Sedar Soares vinden sommige een nuttige en anderen een overbodige manier om een politieonderzoek nieuw leven in te blazen. Het is een actief en soms verhit debat over nut, noodzaak en ethiek.

Aan de andere kant is fake in de echte wereld eigenlijk niets nieuws. Je zou kunnen zeggen dat het zo oud is als de mens zelf. We leven vanuit verhalen, leert het boek Sapiens ons. Sagen, legenden en overleveringen zijn het augmented laagje waardoor wij de echte wereld bekijken. We zien geen hoop stenen als we naar een kerk of historisch gebouw kijken, we zien de verhalen én de betekenis die ons is verteld. Door technologische ontwikkelingen zijn we alleen beter dan ooit in staat onze verhalen te visualiseren. Die visualisatie is niet perse krachtiger of gevaarlijker dan het augmented laagje van onze geschiedenis. Kijk maar hoe Poetin met een distorted reality-laag zijn eigen verhaal over Oekraïne en de oorlog legt.

Kortom, je hebt waarachtige fake en leugenachtige echt. Post-truth en post-reality zijn niets nieuws. Je zal altijd kritisch moeten kijken naar de verschillende perspectieven en intenties van een verhaal en de verteller. Het doet er daarbij niet zoveel toe of het een hologram, verhaal of overlevering betreft. Maar is het de koningin, zwaai dan altijd vrolijk terug.

* Dit artikel verscheen eerder in het juninummer van Emerce magazine (#190).

Over de auteur: Brechtje de Leij is Mobile strategist bij B-Digitized.

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws binnen je vakgebied? Volg Emerce dan ook op social: LinkedIn, Twitter en Facebook.

Deel dit bericht

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond